พีบิมบับคืออะไร: ข้าวยำเกาหลีทรงเครื่องแบบดั้งเดิม

พีบิมบับเป็นอาหารจานข้าวของเกาหลี เสิร์ฟมาในรูปแบบข้าวสวยร้อนๆ โปะหน้าด้วยผักปรุงรสและซอสพริก มักใส่ไข่และเนื้อสัตว์หั่นบาง (โดยเฉพาะเนื้อวัว) เพิ่มเติมเข้าไป และจะคลุกเคล้าส่วนผสมทั้งหมดให้เข้ากันก่อนรับประทาน

ความหมายของชื่อ

ชื่อนี้ประกอบขึ้นจากคำสองคำ ได้แก่ "พีบิม" (bibim) หมายถึงการผสมหรือคลุกเคล้า และ "บับ" (bap) หมายถึงข้าวสวยสุก กล่าวอีกนัยหนึ่ง พีบิมบับก็คือข้าวยำหรือข้าวคลุกนั่นเอง

อาหารที่มีจุดเริ่มต้นอันเป็นปริศนา

ไม่มีใครทราบแน่ชัดว่าพีบิมบับมีต้นกำเนิดมาจากที่ใด ทฤษฎีหนึ่งเชื่อว่าพัฒนามาจากธรรมเนียมการนำอาหารที่ถวายในพิธีเซ่นไหว้บรรพบุรุษ (ที่เรียกว่า เชซา หรือ jesa) มารวมกันในชามเดียวแล้วรับประทาน

วิถีชีวิตประจำวันก็อาจมีส่วนเช่นกัน ชาวบ้านทั่วไปมักรับประทานในคืนก่อนวันขึ้นปีใหม่ทางจันทรคติ ส่วนชาวนาก็รับประทานในช่วงฤดูทำนาเพราะเป็นวิธีที่ง่ายที่สุดในการเลี้ยงอาหารคนจำนวนมาก

ชื่อที่เก่าแก่ที่สุดของอาหารจานนี้ที่ปรากฏในบันทึกคือ ฮนดนบัน (hondon-ban) ซึ่งพบในเอกสารอักษรฮันจา การสะกดชื่อด้วยอักษรฮันกึลปรากฏครั้งแรกในสารานุกรมเมื่อปี 1810 และสูตรอาหารที่เก่าแก่ที่สุดเท่าที่ทราบพบในหนังสือ ชีอึยจอนซอ (Siuijeonseo) ซึ่งเป็นตำราอาหารที่ไม่ปรากฏชื่อผู้แต่งจากช่วงปลายศตวรรษที่ 19

สิ่งที่ใส่ในชาม

ผักหลากหลายชนิดสามารถนำมาใส่ในพีบิมบับได้ ตัวเลือกยอดนิยมได้แก่:

• แตงกวา
• ซูกินี
• หัวไชเท้า
• เห็ด
• รากคิกยอ
• สาหร่าย
• ผักโขม
• ถั่วงอกหัวโต
• กูดเกือกม้า

เวอร์ชันของเกาหลีใต้จะเพิ่มน้ำมันงา โคชูจัง (ซอสพริกแดง) และเมล็ดงา

แบบฉบับประจำภูมิภาคและเวอร์ชันพิเศษ

ชอนจู จินจู และทงย็องในเกาหลีใต้มีชื่อเสียงในแบบฉบับเฉพาะตัว ส่วนพย็องยังทางตอนเหนือและชอนจูถือเป็นภูมิภาคที่มีชื่อเสียงที่สุดสำหรับอาหารแบบดั้งเดิมนี้

• พีบิมบับชอนจู: หุงข้าวด้วยน้ำซุปเนื้อน่องวัวและแต่งกลิ่นรสด้วยน้ำมันงา เมืองนี้ยังจัดเทศกาลพีบิมบับเป็นประจำทุกปี
• พีบิมบับจินจู: มีชื่อเรียกอีกอย่างว่า ฮวาบัน (hwaban) แปลว่า "ชามดอกไม้" เนื่องจากสีสันที่สดใสของการจัดเรียงเครื่องเคียง
• ทลซตพีบิมบับ (Dolsot bibimbap): เสิร์ฟในหม้อหินที่ร้อนจัด ซึ่งไข่ดิบจะสุกอยู่ข้างขอบหม้อ น้ำมันงาที่ก้นหม้อจะเปลี่ยนข้าวที่สัมผัสหม้อให้กลายเป็นข้าวตังกรอบสีทองที่เรียกว่า นูรุงจี (nurungji)
• ฮเวด็อพพับ (Hoedeopbap): พีบิมบับที่โปะหน้าด้วยอาหารทะเลสดดิบ เช่น ปลาตาเดียว ปลาแซลมอน ปลาทูน่า หรือปลาหมึกยักษ์

การใช้ชามหินนี้มีจุดเริ่มต้นมาจากเจ้าของร้านอาหารแห่งหนึ่งในเมืองชอนจู ซึ่งคิดค้นขึ้นในปี 1969 เพื่อช่วยให้อาหารอุ่นได้นานขึ้น